ADEK ne demek?
A vitamini normal görme, bağışıklık sisteminin normal işleyişi ve büyüme-gelişme gibi süreçlerde rol alır. D vitamini kalsiyum metabolizması ve kemiklerin normal gelişimiyle ilişkilidir. E vitamini antioksidan özellik gösteren bir vitamindir. K vitamini ise normal kan pıhtılaşmasında ve kemik metabolizmasında görev alan proteinlerin işlevinde rol oynar.
Yağda çözünen vitaminler neden doz açısından hassas?
A, D, E ve K vitaminleri suda çözünen vitaminlerden farklı olarak vücutta depolanabilir. Bu nedenle özellikle yüksek doz A ve D vitamini içeren ürünlerin gereksiz kullanımı istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Çocuklarda aynı vitaminin birden fazla üründen alınması da toplam dozun fark edilmeden yükselmesine neden olabilir.
Hangi durumda takviye gündeme gelir?
Çocuklarda takviye gereksinimi; yaş, beslenme, büyüme-gelişme, laboratuvar bulguları ve hekim değerlendirmesine göre belirlenir. “Her çocuk için aynı vitamin” yaklaşımı doğru değildir. Özellikle hastalık, ilaç kullanımı, özel beslenme düzeni veya büyüme-gelişme ile ilgili bir durum varsa çocuk hekimi değerlendirmesi önemlidir.
Yaş grubu ve etiket okuma
Takviye edici gıdalarda ürünün hangi yaş grubuna yönelik olduğu etikette açıkça belirtilmelidir. Örneğin ürün 2–4 yaş veya 4–10 yaş gibi belirli bir grup için onaylanmış olabilir. Ürünün GGBS kaydı ile ambalajdaki yaş grubunun birbirine uyup uymadığı kontrol edilmelidir. Türkiye'de iki yaş altı bebek ve küçük çocuklar için takviye edici gıda onayı düzenlenmez.
İki yaş altı çocuklarda neden özellikle dikkatli olunmalı?
İki yaş altındaki çocuklarda takviye edici gıda onayı bulunmadığı için bu yaş grubunda ürünleri ebeveynin kendi kararıyla başlatmak yerine çocuk hekiminin değerlendirmesi gerekir. Bu yaklaşım, yağda çözünen vitaminlerin doz hassasiyeti nedeniyle ayrıca önemlidir.
Damla formu nasıl kullanılır ve saklanır?
Damla ürünlerinde ölçüm, ürünün kendi damlalığı ve etiket talimatına göre yapılmalıdır. Kaşığa “göz kararı” damlatmak yerine önerilen damla sayısı ve günlük porsiyon dikkate alınmalıdır. Saklama koşullarında da ürün etiketinin talimatı izlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
ADEK vitamini kaç yaşından itibaren kullanılır?
Tek bir yaş sınırı bütün ürünler için geçerli değildir. Ürünün onaylandığı yaş grubu etiketten kontrol edilmeli; çocuklarda kullanım çocuk hekiminin değerlendirmesine bağlanmalıdır.
Damla nasıl verilir?
Ürünün kendi damlalığı ve etiketindeki günlük kullanım miktarı esas alınmalıdır.
Çok verilirse ne olur?
Yağda çözünen vitaminler vücutta depolanabildiği için yüksek dozlar önemlidir. Fazla kullanım söz konusuysa ürün kutusuyla birlikte çocuk hekimine başvurulmalıdır.
Kaynaklar
· National Institutes of Health (NIH) – Office of Dietary Supplements. Vitamin A and Carotenoids – Fact Sheet for Health Professionals.
· National Institutes of Health (NIH) – Office of Dietary Supplements. Vitamin D – Fact Sheet for Health Professionals.
· National Institutes of Health (NIH) – Office of Dietary Supplements. Vitamin E – Fact Sheet for Health Professionals..
· National Institutes of Health (NIH) – Office of Dietary Supplements. Vitamin K – Fact Sheet for Health Professionals.
· EFSA – European Food Safety Authority. Dietary Reference Values for vitamins A, D, E and K.
· T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı – Güvenilir Gıda. Takviye Edici Gıda..
Ad Soyad; Diyetisyen Dilara Bilici
